Podstawy prawne prowadzenia JDG

Aktem prawnym, który reguluje podejmowanie, wykonywanie i zakończenie działalności

gospodarczej na terenie Polski jest Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności

gospodarczej (Dz. U. z 2015 r. poz. 584 z późn. zm.).

Treść ustawy możesz znaleźć na stronach:

• Internetowy System Aktów Prawnych https://isap.sejm.gov.pl/
• Centralna Ewidencja i Informacja o Działalności Gospodarczej https://aplikacja.ceidg.gov.pl/CEIDG/Index.aspx

Deefinicja działalności

Ustawa definiuje działalność gospodarczą jako:

„zarobkową działalność wytwórczą, budowlaną, handlową, usługową oraz poszukiwanie,

rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodową, wykonywaną

w sposób zorganizowany i ciągły”.

Istotnym elementem powyższej definicji jest słowo „zarobkowa”. Pamiętaj ! planując założenie

działalności gospodarczej Twoim celem powinno być osiąganie zysku!

Warto zaznaczyć także, że przepisom o swobodzie działalności gospodarczej nie podlega

działalność wytwórcza w rolnictwie, która definiowana jest jako:

„działalność w zakresie upraw rolnych oraz chowu i hodowli zwierząt, ogrodnictwa,

warzywnictwa, leśnictwa i rybactwa śródlądowego; wynajmowania przez rolników pokoi,

sprzedaży posiłków domowych i świadczenia w gospodarstwach rolnych innych usług

związanych z pobytem turystów; wyrobu wina przez producentów będących rolnikami

wyrabiającymi mniej niż 100 hektolitrów wina w ciągu roku gospodarczego”.

Zasady i ograniczenia zawiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej

Prowadząc działalność gospodarczą należy pamiętać o przestrzeganiu określonych

zasad i przepisów prawa, które są wymienione w ustawie o swobodzie działalności

gospodarczej.

• uczciwej konkurencji,
• poszanowania dobrych obyczajów oraz słusznych interesów konsumentów,
• ochrony przed zagrożeniem życia, zdrowia ludzkiego i moralności publicznej,
• ochrony środowiska.

Wykonywanie wybranych zawodów (na przykład adwokaci, biegli rewidenci, doradcy

podatkowi, notariusze) wymaga posiadania odpowiednich uprawnień, kwalifikacji

czy wykształcenia. W tej sytuacji będziesz zobowiązany zapewnić, aby czynności w ramach

danej działalności gospodarczej wykonywały osoby, które posiadają takie uprawnienia.

Aby móc wykonywać niektóre rodzaje działalności gospodarczej musisz uzyskać koncesję,

zezwolenie, licencję lub zgodę. W takiej sytuacji to odpowiedni organ administracji państwowej

upoważnia przedsiębiorcę do prowadzenia danej działalności.

Koncesja – najbardziej restrykcyjna forma reglamentacji. Dotyczy głównie tych obszarów

działalności, które objęte są monopolem państwa (na przykład górnictwo, produkcja i obrót

bronią, ochrona osób i mienia). Udziela jej (albo odmawia udzielenia, zmienia lub cofa

koncesję) minister właściwy ze względu na przedmiot działalności gospodarczej w drodze

decyzji administracyjnej. W art. 46 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej wymienione

są rodzaje działalności wymagające uzyskania koncesji.

Zezwolenie – przyznawane na działalność, która ma szczególne znaczenie

dla bezpieczeństwa państwa, obywateli i ochronę interesu publicznego (na przykład

działalność związana z narażeniem na promieniowanie jonizujące, fundusze emerytalne,

rybołówstwo morskie). Informacje na temat przepisów dotyczących działalności wymagających

uzyskania zezwolenia znajdziesz w art. 75 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej.

W Tym samym artykule wymienione są też przepisy dotyczące rodzajów działalności

wymagających uzyskania licencji (transport drogowy i kolejowy) oraz zgody (prowadzenie

systemu płatności lub systemu rozrachunku papierów wartościowych).

Działalność regulowania – wykonywanie niektórych rodzajów działalności nie wymaga

uzyskania koncesji, zezwolenia, licencji lub zgody, ale wiąże się z koniecznością wpisania

do odpowiedniego rejestru (co zazwyczaj podlega opłacie skarbowej). Przedsiębiorca

w organie prowadzącym rejestr działalności gospodarczej oświadcza, że spełnia warunki

wymagane do wykonywania danej działalności. O tym, które rodzaje działalności wymagają

wpisania do odpowiedniego rejestru mówią przepisy odrębnych ustaw (na przykład

prowadzenie agencji zatrudnienia, działalność organizatorów turystyki i pośredników

turystycznych, działalność lecznicza).

Jeżeli w ramach prowadzonej działalności gospodarczej będziesz wprowadzać towar

do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, Twoim obowiązkiem będzie zamieszczenie

na towarze, jego opakowaniu, etykiecie lub instrukcji, pisemnych informacji w języku polskim:

• dotyczących firmy producenta i jego adresu,
• umożliwiających identyfikację towaru, chyba że przeznaczenie towaru jest oczywiste.
  

Polska Klasyfikacja Działalności
Każdy rodzaj działalności gospodarczej ma przypisany konkretny numer PKD (Polska

Klasyfikacja Działalności). Rejestrując działalność gospodarczą w Centralnej Ewidencji

i Informacji o Działalności Gospodarczej musisz podać wybrany numer lub numery (nie istnieją

ograniczenia co do ilości wpisanych numerów PKD).

Na portalu internetowym www.biznes.gov.pl nadzorowanym przez Ministra Rozwoju możesz

znaleźć wyszukiwarkę kodów PKD.

W tabeli zawarte są także informacje o procedurach administracyjnych powiązanych z danym

rodzajem działalności. Jeśli nie wiesz, czy wybrany przez Ciebie rodzaj działalności wiąże się

ze spełnieniem dodatkowych wymogów (między innymi posiadaniem szczególnych uprawnień,

uzyskaniem wpisu do odpowiedniego rejestru, uzyskaniem koncesji, zezwolenia, zgody

albo licencji) możesz to sprawdzić właśnie za pomocą wyszukiwarki kodów PKD.

Definicja przedsiębiorcy

Ustawa o swobodzie działalności gospodarczej definiuje przedsiębiorcę jako:

„osobę fizyczną, osobę prawną i jednostkę organizacyjną niebędącą osobą prawną, której

odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną – wykonującą we własnym imieniu działalność

gospodarczą. Za przedsiębiorców uznaje się także wspólników spółki cywilnej w zakresie

wykonywanej przez nich działalności gospodarczej”.

Pamiętaj, że prowadzenie działalności gospodarczej we własnym imieniu oznacza

wykonywanie jej na własny rachunek i na własne ryzyko! Jako przedsiębiorca będziesz

ponosić odpowiedzialność za wszystkie swoje działania i decyzje. W przypadku prowadzenia

indywidualnej działalności gospodarczej odpowiadasz całym swoim majątkiem osobistym

(także majątkiem wspólnym małżonków) za zobowiązania firmy.

Ustawa o swobodzie działalności gospodarczej wskazuje, że „Państwo stwarza,

z poszanowaniem zasad równości i konkurencji, korzystne warunki dla funkcjonowania

i rozwoju mikroprzedsiębiorców, małych i średnich przedsiębiorców”.

Mikroprzedsiębiorca – w co najmniej jednym z dwóch ostatnich lat obrotowych:

• zatrudniał średniorocznie mniej niż 10 pracowników oraz
• osiągnął roczny obrót netto ze sprzedaży towarów, wyrobów i usług oraz operacji

finansowych nieprzekraczający równowartości w złotych 2 milionów euro, lub sumy aktywów

jego bilansu sporządzonego na koniec jednego z tych lat nie przekroczyły równowartości

w złotych 2 milionów euro.

Mały przedsiębiorca – w co najmniej jednym z dwóch ostatnich lat obrotowych:

• zatrudniał średniorocznie mniej niż 50 pracowników oraz
• osiągnął roczny obrót netto ze sprzedaży towarów, wyrobów i usług oraz operacji

finansowych nieprzekraczający równowartości w złotych 10 milionów euro, lub sumy aktywów

jego bilansu sporządzonego na koniec jednego z tych lat nie przekroczyły równowartości

w złotych 10 milionów euro.

Średni przedsiębiorca – w co najmniej jednym z dwóch ostatnich lat obrotowych:

• zatrudniał średniorocznie mniej niż 250 pracowników oraz
• osiągnął roczny obrót netto ze sprzedaży towarów, wyrobów i usług oraz operacji

finansowych nieprzekraczający równowartości w złotych 50 milionów euro, lub sumy aktywów

jego bilansu sporządzonego na koniec jednego z tych lat nie przekroczyły równowartości

w złotych 43 milionów euro.

Warto znać powyższe rozróżnienie, aby poszukiwać informacji na temat dedykowanych

programów wsparcia ze strony państwa.

Forma prawna Twojej firmy

Jedną z kwestii, które musisz rozważyć na etapie planowania firmy jest wybór odpowiedniej

formy prawno-organizacyjnej prowadzenia działalności gospodarczej. Z każdą formą prawną

wiążą się inne obowiązki biurokratyczne, inny poziom odpowiedzialności właścicieli, inne

koszty prowadzenia firmy oraz procedury jej rejestracji. Wybór odpowiedniej opcji dla Ciebie

zależy od kilku kwestii:

• Chcesz prowadzić działalność samodzielnie czy ze wspólnikiem?
• Jaki masz kapitał początkowy?
• Czy planujesz branie większych kredytów?
• Na jaka skalę chcesz działać?
• Z jakiej formy rozliczeń podatkowych będziesz korzystał?
• Czy możesz zaryzykować prywatny majątek?

Najbardziej popularne formy prawne wśród zakładanych w Polsce działalności

Jednoosobowa działalność gospodarcza

• forma szczególnie praktyczna, gdy planujesz prowadzić działalność samodzielnie oraz gdy działasz na niedużą skalę i nie zamierzasz zaciągać kredytów,
• najprostsza forma prowadzenia własnej firmy (proste jej otwarcie, zawieszenie i likwidacja tzw. „jedno okienko”, nie trzeba tworzyć zorganizowanej struktury),
• uruchomienie firmy jest bezpłatne i nie trzeba mieć żadnego kapitału zakładowego,
• masz duży wybór możliwych form opodatkowania (karta podatkowa, ryczałt, podatek progresywny lub liniowy),
• jest to forma prawna, na którą można otrzymać dotację na rozpoczęcie działalności gospodarczej z Urzędu Pracy,
• minusem jest z kolei odpowiadanie całym majątkiem osobistym (również wspólnym majątkiem małżonków) za zobowiązania firmy, nie ma rozróżnienia na majątek firmy i majątek właściciela.

Spółka cywilna

– najprostszy rodzaj spółki – jest to umowa łącząca przedsiębiorców, w której wspólnicy

zobowiązują się dążyć do wspólnego celu gospodarczego,

– każdy ze wspólników rejestruje swoją jednoosobową działalność gospodarczą

a następnie spisują umowę zawarcia spółki i zmieniają wpis w CEIDG z wpisu osobistego

na wpis spółki,

– w nazwie firmy muszą pojawić się nazwiska wszystkich wspólników,

– szybka i mało skomplikowana rejestracja, nie tak prosta jak w przypadku jednoosobowej

działalności gospodarczej, ale mniej skomplikowana niż w przypadku innych spółek,

– założenie i prowadzenie spółki jest tanie, nie trzeba mieć kapitału założycielskiego, jedyna

opłata to podatek od czynności cywilnoprawnych po podpisaniu umowy założenia spółki

(podstawą opodatkowania jest wartość wkładów wniesionych do majątku spółki),

– duży wybór możliwych form opodatkowania, spółka cywilna nie jest płatnikiem podatków,

każdy wspólnik opodatkowuje przypadający na niego dochód, jaki przynosi mu spółka (karta

podatkowa, ryczałt, podatek progresywny, liniowy),

– forma prawna dla firm działających na mniejszą skalę (np. gdy dla wspólników to

działalność dodatkowa), gdzie wspólnicy dobrze się znają i w 100% sobie ufają (w przypadku

tej formy również odpowiadasz majątkiem osobistym za zobowiązania firmy a dodatkowo

obowiązuje solidarna odpowiedzialność wszystkich wspólników czyli np. możesz odpowiadać

majątkiem osobistym za zobowiązania wspólnika związane z prowadzoną działalnością

gospodarczą),

– w umowie zawarcia spółki wspólnicy określają m. in. wkład każdego z nich (pieniądze,

nieruchomości, maszyny, praca własna) oraz podział zysków i strat,

– udział w kosztach i przychodach jest proporcjonalny np. jeśli masz 80% udziału

w przychodach to taki sam jest Twój udział w kosztach,

Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością

– najbardziej popularna forma spółek kapitałowych – posiadających pełną osobowość

prawną w odróżnieniu od powyżej opisanych form (w jednoosobowej działalności

gospodarczej oraz spółce cywilnej przedsiębiorcą jesteś Ty a w spółce z o. o. jest nim sama

spółka), spółka ma własny majątek, płaci podatki od swoich dochodów, może we własnym

imieniu nabywać prawa, zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozywana,

– warto o niej myśleć, gdy chcesz działać na większą skalę, planujesz inwestycje

lub zakładasz spółkę z osobą, której nie ufasz w 100%,

– atutem jest to, że spółka ma swój majątek i nim odpowiada za swoje zobowiązania,

wspólnicy odpowiadają za zobowiązania spółki do wysokości swojego wkładu, czyli w razie

niepowodzenia nie odpowiadają majątkiem osobistym, nie staną się bankrutami,

– założenie spółki jest drogie: musi ona mieć kapitał zakładowy (minimum 5 000 zł), umowa

założenia musi być w formie aktu notarialnego (kilkaset złotych) chyba że rejestrujesz firmę

przez internet. Dodatkowe koszty to: koszt odpisów umowy, notarialnego uwierzytelnienia

podpisów członków zarządu, podatku, wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego, ogłoszenia

w Monitorze Sądowym i Gospodarczym.

– prowadzenie jest kosztowne (obowiązek prowadzenia ksiąg rachunkowych bez względu

na wysokość obrotów) i skomplikowane (musi funkcjonować zarząd, może być powołana rada

nadzorcza lub komisja rewizyjna),

– sporo obowiązków biurokratycznych – co roku obowiązek przygotowania sprawozdania

finansowego, sprawozdania z działalności, przynajmniej raz w roku obowiązek zwołania

zgromadzenia wspólników, przekazywania dokumentów do Urzędu Skarbowego i Krajowego

Rejestru Sądowego,

– występuje podwójne opodatkowanie (spółka jako osoba prawna płaci podatek dochodowy

a dywidendy wypłacane wspólnikom są również objęte podatkiem dochodowym),

– likwidacja spółki jest skomplikowana i czasochłonna (nawet kilka miesięcy),

Opisane powyżej formy prawne działalności należą do najpopularniejszych sposobów

rejestracji firmy, szczególnie w przypadku początkujących przedsiębiorców. Oprócz nich

istnieją też inne możliwości, z których każda przeznaczona jest dla firmy w innej sytuacji

np. spółka partnerska jest przeznaczona dla wolnych zawodów (np. lekarz, architekt,

księgowy, prawnik), spółka jawna jest formą przejściową pomiędzy spółką z o. o. a spółką

cywilną (ma swój majątek, ale wspólnicy odpowiadają za jej zobowiązania również prywatnym

majątkiem), spółka komandytowa pozwala na ochronę majątku prywatnego wspólnika

zwanego komandytariuszem (odpowiada za zobowiązania do wysokości swojego wkładu)

natomiast wspólnik zwany komplementariuszem odpowiada całym swoim majątkiem,

w spółce komandytowo – akcyjnej komplementariuszem może być np. spółka z o.o. Wybór

najbardziej optymalnej jest ważnym elementem planowania firmy. Pamiętaj jednak, że jeżeli

firma się rozwinie i wybrana forma prawna przestanie Ci odpowiadać, możesz zmienić ją

na bardziej korzystną.

Jeśli jesteś zainteresowany prowadzeniem firmy i dodatkowo zależy Ci na realizacji celów

społecznych możesz rozważyć prowadzenie spółdzielni socjalnej, jednej z form

tzw. przedsiębiorstwa społecznego.

spółdzielnia socjalna

– jej funkcjonowanie określa Ustawa z dnia 27 kwietnia 2006 r. o spółdzielniach socjalnych,

– przedmiotem jej działalności jest przede wszystkim prowadzenie wspólnego

przedsiębiorstwa w oparciu o osobistą pracę członków w celach społecznej i zawodowej

reintegracji jej członków (spółdzielnia socjalna musi prowadzić działalność gospodarczą,

ale zysk osiągany z tej działalności jest środkiem do realizacji celów statutowych a nie celem

samym w sobie),

– może być założona przez osoby fizyczne (należące do ściśle określonych grup

wykluczonych lub zagrożonych wykluczeniem społecznym: bezrobocie, bezdomność

niepełnosprawność, uzależnienie, choroba psychiczna, pomoc socjalna, więzienie, uchodźcy)

i osoby prawne (organizacje pozarządowe, jednostki samorządu terytorialnego lub kościelne

osoby prawne),

– założyć spółdzielnię socjalną może co najmniej 5 osób fizycznych lub co najmniej 2 osoby

prawne,

– członkami spółdzielni mogą być również osoby spoza grup określonych w ustawie,

których ustawa nazywa specjalistami, ale ich liczba nie może być większa niż 50% liczby

wszystkich członków spółdzielni,

– najważniejszym dokumentem wewnętrznym spółdzielni jest jej statut, zawiera informacje

o nazwie (określenie „spółdzielnia socjalna”), strukturze, prawach i obowiązkach członków,

zasadach i trybie ich przyjmowania, wypowiadania członkostwa, wykreślania i wykluczania

członków, przedmiocie działalności, wysokości wpisowego, liczbie i wysokości udziałów,

zasad funkcjonowania organów spółdzielni (walnego zgromadzenia i zarządu i rady

nadzorczej),

– procedura rejestracji – rejestracja w Krajowym Rejestrze Sądowym (nawet kilka miesięcy),

uzyskanie numer REGON, rejestracja w urzędzie skarbowym i uzyskanie numeru NIP,

rejestracja w ZUS i założenie konta bankowego (środki z funduszu założycielskiego, wpisowe

i udziały),

– założyciele spółdzielni mogą: otrzymać jednorazową dotację na utworzenie

spółdzielni przyznawaną z Funduszu Pracy (wniosek o te środki składa się w Powiatowym

Urzędzie Pracy), korzystać ze środków PFRON, Europejskiego Funduszu Społecznego,

oraz ubiegać się w starostwie o refundację składek za ubezpieczenie społeczne (w ramach

formuły zatrudnienia wspieranego). Spółdzielnie socjalne korzystają również ze zwolnień

podatkowych (dochody spółdzielni socjalnej wydatkowane na cele związane ze społeczną

i zawodową reintegracją członków spółdzielni zwolnione są z podatku dochodowego od osób

prawnych) i zwolnień z opłat sądowych.

– prowadzenie spółdzielni socjalnej wymaga dużej samodzielności i odpowiedzialności

członków (kolektywny sposób podejmowania decyzji, każdy dysponuje jednym głosem, pełna

odpowiedzialność za sprawy przedsiębiorstwa, długofalowe planowanie, dbanie o finanse,

zarządzanie własną działalnością, wyznaczanie kierunków rozwoju)

– zysk spółdzielni można przeznaczyć na fundusz zasobowy, fundusz inwestycyjny, cele

zawodowe, społeczne, oświatowo-kulturalne, społecznie użyteczne,

– dotacje i doradztwo dla zainteresowanych założeniem spółdzielni socjalnej oferują

Ośrodki Wsparcia Ekonomii Społecznej