Słowa kluczowe: JDG, spółka cywilna, darowizna, jednoosobowa działalność gospodarcza, ZCP, zorganizowana część przedsiębiorstwa, przekazanie darowizny, przeniesienie umowy, dziedziczenie udziału
Sprzedaż jednoosobowej działalności gospodarczej (JDG) w Polsce jest niemożliwa, ponieważ działalność ta jest nierozerwalnie związana z osobą właściciela, który ponosi pełną odpowiedzialność za zobowiązania firmy. Niemniej jednak, można sprzedać lub dokonać darowizny zorganizowanej części przedsiębiorstwa (ZCP), co wymaga kilku kroków i spełnienia określonych warunków.
Sprzedaż zorganizowanej części przedsiębiorstwa (ZCP)
1. Definicja ZCP: ZCP to wszystkie składniki majątkowe, które po wyodrębnieniu mogą stanowić samodzielnie działające przedsiębiorstwo. Mogą one obejmować:
- Składniki materialne: np. samochody, meble biurowe, linie produkcyjne.
- Składniki niematerialne: np. licencje, patenty, prawa autorskie.
2. Umowa zbycia: Umowa sprzedaży lub darowizny ZCP musi być sporządzona na piśmie z podpisami notarialnie poświadczonymi. Jeśli w skład ZCP wchodzi nieruchomość, konieczna jest umowa w formie aktu notarialnego.
3. Odpowiedzialność za zobowiązania: Nabywca ZCP odpowiada solidarnie za długi powstałe przed zbyciem, jednak do wartości nabytego przedsiębiorstwa. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy nabywca nie wiedział o istniejących zobowiązaniach.
Pamiętaj! Sprzedaż zorganizowanej części przedsiębiorstwa nie oznacza, że musisz zakończyć swoją działalność. Możesz kontynuować ją, na przykład zmieniając profil działalności. Jeśli wprowadzasz zmiany, pamiętaj o zgłoszeniu ich w odpowiednim rejestrze.
Przekazanie darowizny
1. Podatek od darowizn: Darowizna ZCP jest opodatkowana podatkiem od darowizn. Stawki i zwolnienia zależą od stopnia pokrewieństwa między darczyńcą a obdarowanym.
2. Przekazanie współmałżonkowi: Jeżeli między małżonkami istnieje wspólność majątkowa, można przekazać ZCP współmałżonkowi. W takim przypadku wystarczy sporządzić protokół przekazania. Nie następuje tu przeniesienie własności, bo wszystkie składniki nadal są we wspólności majątkowej.
W przypadku rozdzielności majątkowej lub gdy przekazywane elementy są majątkiem osobistym (nabytym przed ślubem, w spadku lub darowiźnie), stosuje się ogólne zasady zbycia zorganizowanej części przedsiębiorstwa na rzecz osoby trzeciej.
Przeniesienie umów
Podczas sprzedaży ZCP lub jej przekazania, konieczna jest cesja wszelkich umów związanych z działalnością, np. umów ubezpieczenia, leasingu. Cesja wymaga zgody dostawcy usługi. Jest to przeniesienie praw i obowiązków wynikających z danej umowy ze zbywcy na nabywcę.
Sukcesja w firmie jednoosobowej
Chociaż dziedziczenie JDG nie jest możliwe, przedsiębiorca może wyznaczyć zarząd sukcesyjny, który będzie kontynuował działalność do momentu uregulowania formalności przez spadkobierców.
Sprzedaż w spółce cywilnej
1. Sprzedaż majątku: Spółki cywilnej nie można sprzedać czy przekazać w formie darowizny, jednak można zbyć zorganizowaną część przedsiębiorstwa, podobnie jak w JDG, za zgodą wszystkich wspólników. W tym zakresie obowiązują takie same zasady jak przy JDG.
2. Zmiana wspólników: Spółka cywilna musi mieć co najmniej dwóch wspólników. Przyjęcie nowego wspólnika wymaga zmiany umowy spółki. Nowy wspólnik musi zarejestrować działalność gospodarczą w CEIDG.
3. Wykluczenie wspólnika: W przepisach dotyczących spółki cywilnej nie ma automatycznej możliwości wykluczenia wspólnika przez pozostałych wspólników. Jednakże, wspólnicy mogą sami wprowadzić taką klauzulę do umowy spółki. W przypadku takiego wykluczenia, należy sprecyzować tryb i przyczyny, takie jak działalność konkurencyjna, nieuczciwe postępowanie lub naruszenie obowiązków. Osoba, która zostanie wykluczona, musi złożyć odpowiednie wnioski w CEIDG, aby zmienić status swojej działalności gospodarczej.
4. Dziedziczenie udziału w spółce: Wspólnicy w spółce cywilnej zazwyczaj nie dziedziczą udziałów po zmarłym wspólniku, chyba że umowa spółki przewiduje tę możliwość. Jeśli umowa to przewiduje, spadkobiercy mogą wstąpić w miejsce zmarłego wspólnika, określając jedną osobę do reprezentacji ich praw w spółce. Bez takiej klauzuli, spadkobiercy mają prawo do wartości wkładu zmarłego wspólnika. Jeśli spadkobiercy nie chcą lub odrzucają spadek, skutkuje to podobnie jak wystąpienie wspólnika ze spółki. Możliwe jest także wyznaczenie zarządu sukcesyjnego do prowadzenia działalności spółki do uregulowania formalności przez spadkobierców.
Podsumowanie
Sprzedaż JDG jako całości nie jest możliwa, ale można sprzedać ZCP. Należy przy tym sporządzić odpowiednie umowy i pamiętać o solidarnym odpowiedzialności za długi. Przy przekazaniu ZCP warto rozważyć także kwestie podatkowe i formalne związane z przeniesieniem umów oraz ewentualnym przekazaniem majątku współmałżonkowi lub sukcesją w firmie.
Podstawa prawna
- Art. 77, 865, 869-871 Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny.